{"id":10339,"date":"2020-06-05T17:54:56","date_gmt":"2020-06-05T16:54:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pontcymru.org\/?p=10339"},"modified":"2020-09-02T11:03:31","modified_gmt":"2020-09-02T10:03:31","slug":"proffil-safle-dolau-dyfi-1-tyddyn-penygaer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pontcymru.org\/cy\/proffil-safle-dolau-dyfi-1-tyddyn-penygaer\/","title":{"rendered":"Proffil safle Dolau Dyfi #1: Tyddyn Penygaer"},"content":{"rendered":"

\"\"Lleoliad: Llandre, Borth<\/h3>\n

<\/h3>\n

Disgrifiad safle:<\/h3>\n

Mae’r safle hwn yn cynnwys dau gau o laswelltir niwtral a chornel o laswelltir corsiog gyda phwll bychan. Roedd y glaswelltir niwtral wedi ei ail-hadu yn y blynyddoedd flaenorol, ond oherwydd diffyg pori a\/neu dorri gwair, mae’r safle wedi tyfu\u2019n wyllt a wedi\u2019w\u00a0 dominyddu gan rhywogaethau laswelltog.<\/p>\n

Hanes y safle:<\/h3>\n

Prynodd y perchenogion presennol y safle yn y flwyddyn 2000, fel llain o dir ag ysgubor adfail, cyn hyn defnyddiwyd y tir i bori gwartheg gan fferm gyfagos. Newidwyd defnydd y tir i gymryd cnwd o wair unwaith y flwyddyn yn hytrach na pori. Nid yw\u2019r tir wedi derbyn unrhyw wrtaith na chemegau ers iddynt fod yn berchen arno. Wrth i’r blynyddoedd fynd heibio, daeth mwy o rywogaethau blodau gwyllt yn bresennol yn y caeau.<\/p>\n

Yn 2010, daeth y tir i gytundeb \u00e2 \u201cWildmeadows Wales\u201d, lle roedd grant ar gael i baratoi’r tir a’i ail-hadu gyda hadau a gafwyd gan Gerddi Botaneg Cenedlaethol Cymru. Parhawyd i gymryd toriad o wair yn flynyddol, ond gostyngodd nifer y b\u00eals a gynhyrchwyd o flwyddyn i flwyddyn, a gwaethygodd iechyd y ffermwr cyfagos i’r pwynt lle nad oedd bellach yn gallu mynd \u00e2’r gwair.<\/p>\n

\"Proffil\u00a0 Nid oes cnwd o wair wedi ei gynhyrchu ar y caeau ers tua pedair mlynedd, felly dyna pam eu bod wedi tyfu’n wyllt a wedi\u2019u\u00a0 dominyddu gan rhywogaethau laswelltog.<\/p>\n

 <\/p>\n

Amcanion y safle:<\/h3>\n

\u2022 Sefydlu weirglodd glaswelltir niwtral, llawn blodau gwyllt gyda rhywogaethau amrywiol, drwy torri cnwd o wair a pori.<\/p>\n

\u2022 Cynyddu’r cynefin dyfrol drwy adfer y pwll.<\/p>\n

 <\/p>\n

Rheolaeth:<\/h3>\n

Bydd y caeau’n cael eu cau oddiwrth da byw o Ebrill y 1af yn flynyddol, er mwyn i’r glaswellt a\u2019r blodau gwyllt dyfu. O ganol Orffennaf, fydd y borfa’n cael ei dorri i gynhyrchu cnwd o wair. Erbyn y cyfnod hyn, bydd y blodau gwyllt wedi cynhyrchu eu hadau, a thrwy chwalu\u2019r gwair, fydd yr hadau\u2019n cael eu wasgaru, a fydd llawer ohonynt yn disgyn ar y llawr. Bydd llawer o’r hadau yn aros yn y blodau, a fyddant yn cael eu byrnu ynghyd \u00e2’r gwair, gelwir y gwair hwn yn “species rich hay”.<\/p>\n

Pan fydd y gwair wedi’i glirio oddi ar y caeau, bydd da byw yn cael eu cadw oddi arnynt am gyfnod o 4 wythnos arall i ganiat\u00e1u i’r llystyfiant ailsefydlu, gelwir y tyfiant hwn yn “adladd”. Bydd merlod neu gwartheg yn cael eu defnyddio i bori’r adladd. Penderfynwyd fydd merlod mynydd Cymreig yn cael eu defnyddio ar y safle hwn. Pwrpas y merlod fydd i rheoli uchder y borfa, a thorri wyneb y caeau’n ysgafn ar gyfer unrhyw hadau sy’n cael eu gollwng o’r blodau cael eu claddu.<\/p>\n

Bydd y borfa’n cael ei monitro i sicrhau bod y merlod yn gwneud gwaith boddhaol. Rhaid osgoi gorbori a tan-bori’r caeau, a ddylid gofalu nad yw’r merlod yn ddifrodi neu\u2019n potsio’n ddifrifol pan fydd y caeau\u2019n gwlychu. Byddan yn caniatau i\u2019r merlod pori’r caeau’n ysgafn yn ystod y gaeaf, ond os yw’r caeau’n gor gwlychu \u00e2 d\u0175r glaw byddant yn cael eu tynnu i ffwrdd fel nad ydynt yn achosi difrod.<\/p>\n

Bydd y safle cyfan yn cael ei fonitro yn ystod y gwanwyn a’r haf i adnabod gwahanol rywogaethau planhigion, a’u poblogaeth.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"Mae rhai o’r gwahanol rywogaethau o flodau gwyllt a welir ar y safle ar hyn o bryd yn cynnwys:<\/p>\n